Thương mại điện tử xuyên biên giới đã phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây. Đặc biệt, việc vận chuyển trực tiếp hàng hóa từ các quốc gia ngoài EU đến người tiêu dùng cuối cùng tại Liên minh châu Âu đặt ra nhiều thách thức đáng kể về thuế đối với các doanh nghiệp kinh doanh trực tuyến.
Nhằm đơn giản hóa quy trình này và đồng thời đảm bảo việc đánh thuế công bằng, cơ chế Import One-Stop Shop (IOSS) đã được triển khai. Cơ chế này cho phép doanh nghiệp tập trung khai báo và nộp thuế giá trị gia tăng (Umsatzsteuer) đối với hoạt động bán hàng từ xa các hàng hóa nhập khẩu thông qua một hệ thống tập trung.
Trong bài viết này, chúng tôi trình bày những cơ sở pháp lý và yêu cầu thực tế quan trọng của cơ chế IOSS, theo tình hình hiện tại tính đến ngày 26 tháng 8 năm 2026.
Import One-Stop Shop (IOSS) là gì?
Import One-Stop Shop (IOSS) là một cổng điện tử được triển khai từ tháng 7 năm 2021 nhằm đơn giản hóa việc xử lý thuế GTGT đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia ngoài EU.
Cơ chế này dành cho các doanh nghiệp bán hàng trực tiếp từ một quốc gia ngoài EU cho khách hàng tại Liên minh châu Âu.
Mục tiêu chính của IOSS là tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu và nộp thuế GTGT đối với các lô hàng có giá trị thấp, đồng thời giảm gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp.
Khi tham gia IOSS, thuế GTGT được thu ngay tại thời điểm bán hàng. Nhờ đó, khách hàng không phải đối mặt với các khoản thuế nhập khẩu hoặc khoản thuế phát sinh ngoài dự kiến khi hàng được giao đến.
Về mặt pháp lý, tại Đức, cơ chế này được quy định trong Luật Thuế GTGT Đức (Umsatzsteuergesetz – UStG) [1].
Điều kiện để sử dụng IOSS
Việc sử dụng IOSS gắn liền với một số điều kiện cụ thể và các điều kiện này phải được đáp ứng đầy đủ.
Trước hết, cơ chế chỉ áp dụng cho hoạt động bán hàng từ xa đối với hàng hóa được nhập khẩu từ lãnh thổ hoặc quốc gia ngoài EU [1].
Ngoài ra, lô hàng phải có giá trị hàng hóa không vượt quá 150 € [1].
Mức giới hạn 150 € được tính dựa trên từng lô hàng, chứ không dựa trên giá trị riêng của từng mặt hàng nằm trong lô hàng.
Một trường hợp không được áp dụng IOSS là hàng hóa thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (Verbrauchsteuer), chẳng hạn như:
- Thuốc lá.
- Đồ uống có cồn.
Những mặt hàng này bị loại khỏi cơ chế IOSS [1] và tiếp tục áp dụng các quy định cũng như thủ tục thuế nhập khẩu thông thường.
Ngoài ra, IOSS chỉ áp dụng cho giao dịch B2C (Business-to-Consumer), tức bán hàng cho người tiêu dùng cuối cùng hoặc những đối tượng không hoạt động với tư cách doanh nghiệp tại EU.
Quy trình IOSS: Từ lúc đặt hàng đến khai báo hàng tháng
Đối với doanh nghiệp lựa chọn sử dụng IOSS, quy trình bán hàng sẽ có một số thay đổi về mặt vận hành.
Ngay tại cửa hàng trực tuyến, doanh nghiệp phải áp dụng đúng mức thuế GTGT của quốc gia đích, tức quốc gia nơi khách hàng cư trú, đồng thời thu khoản thuế này từ khách hàng.
Sau khi đăng ký IOSS, doanh nghiệp sẽ được cấp một mã số nhận dạng IOSS (IOSS Identification Number) riêng.
Mã số này có vai trò rất quan trọng vì nó thông báo cho cơ quan hải quan rằng thuế GTGT đã được thu trước đó. Nhờ vậy, hàng hóa có thể được nhập khẩu mà không phải tiếp tục thu thuế GTGT nhập khẩu tại thời điểm thông quan, với điều kiện các yêu cầu liên quan được đáp ứng.
Các doanh nghiệp tham gia IOSS phải khai báo doanh thu điện tử theo tháng [1].
Trong tờ khai, doanh nghiệp phải báo cáo các giao dịch bán hàng từ xa phát sinh trong tháng, được phân loại theo từng quốc gia thành viên EU nơi hàng hóa được tiêu dùng.
Khoản thuế GTGT được khai trong hệ thống IOSS cũng được thanh toán tập trung cho cơ quan thuế có thẩm quyền tại quốc gia nơi doanh nghiệp đăng ký IOSS. Sau đó, cơ quan này sẽ phân bổ và chuyển các khoản thuế tương ứng cho những quốc gia thành viên EU liên quan.
Miễn thuế GTGT khi nhập khẩu và các vấn đề hải quan
Một trong những lợi ích quan trọng của IOSS là khả năng miễn thuế GTGT nhập khẩu (Einfuhrumsatzsteuer).
Theo § 5 khoản 1 số 7 UStG, việc nhập khẩu hàng hóa thuộc phạm vi IOSS có thể được miễn thuế GTGT nhập khẩu nếu mã số IOSS hợp lệ được cung cấp cho cơ quan hải quan chậm nhất tại thời điểm nộp tờ khai nhập khẩu [1].
Điều này có thể giúp quá trình thông quan diễn ra nhanh chóng hơn vì cơ quan hải quan không cần thu lại khoản thuế GTGT đã được tính và thu trước đó.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là IOSS không miễn trừ doanh nghiệp khỏi các thủ tục hải quan thông thường.
Ngay cả khi hàng hóa được miễn thuế GTGT nhập khẩu, vẫn phải thực hiện thủ tục khai báo hải quan đối với từng lô hàng [1].
Đối với các lô hàng có giá trị đến 150 €, thông thường không phải nộp thuế nhập khẩu (Zoll). Tuy nhiên, các nghĩa vụ về hồ sơ và thủ tục vẫn phải được thực hiện đầy đủ.
Do đó, doanh nghiệp nên đảm bảo rằng các đối tác logistics và đơn vị vận chuyển được thông báo chính xác về việc sử dụng mã số IOSS và biết cách truyền đạt mã số này trong quá trình thông quan.
Kết luận và khuyến nghị thực tế
IOSS là một công cụ quan trọng đối với các doanh nghiệp thương mại điện tử, giúp đơn giản hóa việc xử lý các nghĩa vụ thuế trong EU đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia ngoài EU.
Cơ chế này không chỉ giúp giảm bớt công việc hành chính nội bộ mà còn mang lại lợi thế nhất định về mặt thương mại, bởi doanh nghiệp có thể đưa thuế GTGT vào giá bán ngay từ đầu và giúp khách hàng có trải nghiệm giá cả minh bạch hơn.
Tuy nhiên, việc tham gia IOSS đòi hỏi:
- Ghi chép kế toán chính xác.
- Phân loại đúng các giao dịch.
- Tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn khai báo hàng tháng.
- Đảm bảo hệ thống bán hàng và logistics được kết nối phù hợp.
- Truyền đạt chính xác mã số IOSS cho các đối tác liên quan.
Do các quy định về thuế trong thương mại quốc tế cần được xem xét dựa trên từng mô hình kinh doanh cụ thể, doanh nghiệp nên tìm kiếm tư vấn chuyên môn trước khi triển khai IOSS.
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng và kết nối chính xác với các hệ thống IOSS là nền tảng để thực hiện hoạt động thương mại xuyên biên giới đúng quy định và an toàn về thuế.
Không thể đưa ra một mức tiết kiệm thuế chung cho mọi doanh nghiệp, vì mức thuế GTGT phụ thuộc vào quốc gia đích và mức thuế suất tương ứng.
